Shkruar nga Christian Jennings
Botuar fillimisht në Chasing the Donkey, një blog udhëtimesh që mbulon Ballkanin.
Kur mbërrita për herë të parë në Kosovë, gati njëzet e shtatë vjet më parë, në qershor të vitit 1999, isha gazetar britanik që raportoja gjatë luftës. Avionët luftarakë të NATO-s përshkonin qiellin në të gjitha drejtimet, dhjetëra mijëra refugjatë shqiptarë të Kosovës po ktheheshin nga Maqedonia dhe Shqipëria, ndërsa qytetet dhe rrugët ishin të mbushura me trupa paqeruajtëse nga tridhjetë shtete.
As që mund ta imagjinoja se, pas gjithë këtyre viteve, do të kthehesha për të zbuluar një muze të ri të jashtëzakonshëm, që rrëfen historinë dramatike dhe magjepsëse të atyre ditëve.
Sot, në rrugën Nënë Tereza, në qendër të Prishtinës, fare pranë statujës së madhe të luftëtarit shqiptar Skënderbeut mbi kalë, gjendet Reporting House. Është një ndërtesë madhështore dhe moderne, e vendosur, çuditërisht, brenda një ish-shtëpie të mallrave të periudhës jugosllave. Në dy vitet e para që nga hapja, muzeu ka tërhequr tashmë 30,000 vizitorë. Hapësira e brendshme e ndërtesës së vjetër madhështore është zhveshur nga elementet e saj dekorative, duke nxjerrë në pah strukturën bazë, me një karakter pothuajse industrial, që i përshtatet më së miri përmbajtjes së re.
Jashtë ndodhet një instalacion mbresëlënës, i realizuar nga trarë druri të dëmtuar, të marrë nga shtëpitë e djegura gjatë luftës, ndërsa brenda ekspozohen artefakte të shumta interesante, që u ofrojnë vizitorëve një pasqyrë pamore të fuqishme të asaj që ndodhi në Kosovë.
Një nga eksponatet e para që sheh vizitori është një telefon i vjetër celular Sony, i cili ka ndalur një plumb pushke me shpejtësi të lartë. Pajisja e dëmtuar ndodhej në çantën e brezit të një kameramani të televizionit BBC, ndaj të cilit ishte qëlluar teksa filmonte forcat serbe në vitin 1998. Telefoni, me shumë gjasë, ia shpëtoi jetën. Pamjet e tij televizive ishin vetëm një pjesë e mbulimit mediatik ndërkombëtar të ngjarjeve të viteve 1998 dhe 1999, që ndikoi në formësimin e opinionit botëror, duke çuar te sulmet ajrore të NATO-s dhe një ndërhyrje e gjerë humanitare dhe ushtarake.
Reporting House rrëfen historinë e jashtëzakonshme të kësaj periudhe vendimtare përmes rreth 500 fotografive, 150 reportazheve televizive, si dhe veprave e instalacioneve të artistëve nga Kosova, Ballkani dhe vende të largëta si Mozambiku. Në muze paraqiten edhe dëshmi personale thellësisht prekëse.
Ndër to janë letrat e dashurisë së dy luftëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Fehmi dhe Xhevë Lladrovcit, një çift që u strehuan së bashku në male, luftuan së bashku dhe, në fund, ranë së bashku gjatë një përleshjeje me forcat serbe në shtator të vitit 1998. Në anën tjetër të spektrit pamor, muzeu ekspozon një automjet origjinal të blinduar Land Rover Defender, të llojit që përdorej nga gazetarët në Kosovë, me gërvishtje dhe dëmtime që dëshmojnë për kushtet e luftës.
Ky është një muze që nuk i ngjan asnjë tjetri. Vizitorëve u ofrohet një këndvështrim i ri dhe ndryshe mbi luftën, zhvendosjen masive të njerëzve dhe rrjedhën e historisë. Muzeu ofron një vështrim tërheqës mbi atë që ndodh kur pena, nganjëherë, është po aq e fuqishme sa shpata.
Vizitorët mund ta eksplorojnë muzeun në mënyrë të pavarur ose të marrin pjesë në një vizitë me udhërrëfyes, të gjitha pa pagesë. Ndërkohë, në anën tjetër të qytetit, në Stacionin e Trenit të Prishtinës, Reporting House ka hapur së fundmi muzeun e tij të dytë, të quajtur Eksodi ’99. Muzeu është vendosur brenda një vagoni të vjetër hekurudhor, i cili ishte përdorur për transportimin e refugjatëve gjatë luftës. Një galeri pranë vagonit paraqet artefakte që lidhen me këto përvoja.
Planifikoni vizitën tuaj
Reporting House
E martë – E diel
10:00–18:00
Eksodi ’99
E martë – E diel
12:00–18:00
E hënë: Mbyllur
Telefoni: +383 48 831 998
Instagram: @reportinghouse
Facebook: Reporting House
