GVOZDENI KORIDOR – Gazmend Ejupi

Naslov: „Gvozdeni koridor“
Kustos: Gazmend Ejupi
Instalacija: Otvorena umetnička galerija
Tehnička podrška: Trainkos
Produkcija: Balkanska istraživačka mreža, BIRN

Unutar galerije Reporting House, „Gvozdeni koridor“ se predstavlja kao suočavanje sa sećanjem, svedočenjem i neumoljivom materijalnošću izgnanstva. Na zidovima izložbenog prostora, metalni fragment iz originalnog vagona za izbeglice iz Blace 1999.godine postavljen je kao živa pukotina; predmet čiji hladni čelik nosi istoriju, lišen svakog drvenog elementa ili ukrasa. Metal ogoljava brutalnu jednostavnost raseljavanja: granice, čekanje i opstanak. Instalacija takođe poziva javnost da donese lične predmete i artefakte iz sopstvenog iskustva tokom proterivanja gotovo pola miliona ljudi koji su bili blokirani u Bllaci 1999.

Sistem šina, postavljen duž zidova izložbenog prostora, pretvara prostor u performativni prolaz. Ove šine nisu simbolične; one su funkcionalne. Posetioci su pozvani da povlače i usmeravaju fragment vagona, kao i da postavljaju svoje artefakte duž instalacije, fizički pomerajući sećanje kroz prostor. Ovaj čin odražava način na koji se sećanje nosi: od strane ljudi, kroz kretanje i kolektivnu volju.

Instalacija, koju je kurirao Gazmend Ejupi, preoblikuje unutrašnjost Reporting Housea; prostora ukorenjenog u medijskim arhivama i iznošenju istine; kao privremeni koridor povratka. Kako se metalna konstrukcija pomiče, ona podseća na napetost iz 1999. godine, kada je hiljade ljudi stajalo unutar sličnih čeličnih vagona, suspendovani između proterivanja i nade.

„Gvozdeni koridor“ pretvara Reporting House u prostor u kojem prošlost ne ostaje nepomična. Ona se kreće kroz galeriju, vođena publikom, insistirajući na tome da se sećanja na Blacu iznova prizivaju; svaki gest, svaki ptez i svaki podeljeni artefakt doprinoe kolektivnom promišljanju, koje je u ovom slučaju pokrenuto kroz kustosku intervenciju.