{"id":5125,"date":"2026-04-20T21:11:49","date_gmt":"2026-04-20T21:11:49","guid":{"rendered":"https:\/\/reportinghouse.k-clients.com\/exhibitions\/trepca-instalation\/"},"modified":"2026-10-18T17:35:37","modified_gmt":"2026-10-18T17:35:37","slug":"trepca-instalation","status":"publish","type":"exhibition","link":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/exhibitions\/trepca-instalation\/","title":{"rendered":"&#8222;100&#8220; &#8211; Gazmend Ejupi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Naziv izlo\u017ebe: 100<\/strong><br \/>\n<strong>Kustos instalacije: Gazmend Ejupi<\/strong><br \/>\n<strong>Minerali: Trep\u010da A.D.<\/strong><br \/>\n<strong>Produkcija: Open Art Gallery<\/strong><br \/>\n<strong>Istra\u017eivanje: ESI, BIRN i Bridget Storrie<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ovi minerali poti\u010du iz Starog Trga, najstarijeg rudnika u sastavu ogromnog kompleksa Trep\u010da, koji se nalazi 45 kilometara severno od Pri\u0161tine. Rudnik je otvorila britanska rudarska kompanija 1920-ih, ubrzo nakon \u0161to je Srbija osvojila Kosovo. Tokom Drugog svetskog rata Trep\u010du je preuzela nacisti\u010dka Nema\u010dka. Jugoslovenski partizani kontrolu su uspostavili 1944. godine, \u010dime je zapo\u010dela nova era maksimalne eksploatacije osnovnih resursa uz minimalna ulaganja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tokom perioda koji se smatra zlatnim vremenom Trep\u010de (1960\u20131981), broj zaposlenih je do 1988. godine porastao sa 8.000 na 22.885. Rudnik je postao centar protesta kada je Milo\u0161evi\u0107 poku\u0161ao da ukine autonomiju Kosova unutar Jugoslavije. U znak odbrane ustava Jugoslavije iz 1974. godine, 1.200 rudara stupilo je 1989. u osmodnevni \u0161trajk gla\u0111u pod zemljom. \u0160trajk je postao simbol borbe, ali nije uspeo da spre\u010di nezakonitu represiju koja je nagovestila nasilni raspad Jugoslavije. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Minerale koji lebde pred vama kao da su uhva\u0107eni u trenutku Velikog praska, a koje je velikodu\u0161no donirala Trep\u010da, iskopali su na dubini od 750 metara ispod zemlje rudari koji I dalje rade u surovim uslovima i zaba\u010denim delovima \u2014 na 50\u00b0C, u vlazi, prljav\u0161tini, pra\u0161ini i bez za\u0161tite. Ipak, olovo i cink iz ovih grubo izva\u0111enih ruda nalaze put do na\u0161ih d\u017eepova, do na\u0161ih savremenih ure\u0111aja \u2014 mobilnih telefona. Olovo i cink iz Trep\u010de prisutni su i u akumulatorima. Ovi kristali \u2014 sirovi, upe\u010datljivi i svetlucavi \u2014 vi\u0161e su od geolo\u0161kih \u010duda. Oni su nosioci vremena, nemi svedoci borbe, \u010dije se niti daleke pro\u0161losti sada prepli\u0107u sa decenijama na\u0161eg otpora i oslobo\u0111anja.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naziv izlo\u017ebe: 100 Kustos instalacije: Gazmend Ejupi Minerali: Trep\u010da A.D. Produkcija: Open Art Gallery Istra\u017eivanje: ESI, BIRN i Bridget Storrie Ovi minerali poti\u010du iz Starog Trga, najstarijeg rudnika u sastavu ogromnog kompleksa Trep\u010da, koji se nalazi 45 kilometara severno od Pri\u0161tine. Rudnik je otvorila britanska rudarska kompanija 1920-ih, ubrzo nakon \u0161to je Srbija osvojila Kosovo. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":5124,"template":"","class_list":["post-5125","exhibition","type-exhibition","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/exhibition\/5125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/exhibition"}],"about":[{"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/exhibition"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/exhibition\/5125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5131,"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/exhibition\/5125\/revisions\/5131"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reportinghouse.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}